No segundo día do encontro sobre os modelos de organización e funcionamento dos medios públicos na sociedade da información interviron os profesores do ámbito da comunicación como Emilio Prado, Enrique Bustamante ou Josep Lluis Gómez Mompart e o correspondente da BBC, Danny Wood.
“Sempre se pode adquirir máis e mellor tecnoloxía, pero o importante sempre serán os contidos”, Danny Wood. O xornalista da BBC expuxo, baixo o título La experiencia de la BBC. Análisis de las últimas reformas, a situacion na que se atopa o grupo comunicativo británico no contexto da Sociedade da Información e do Coñecemento. Así, Wood asegurou que “informar, educar e entreter” son as máximas coas que traballa a BBC e a esencia do seu valor como servizo público. Wood presentou unha BBC inmersa nos procesos de converxencia mediática, onde os contidos son o elemento a coidar e o que define a aplicación de recursos. Unha vez que os xornalistas elaboran un contido, o seu obxectivo é “sacarlle proveito na televisión, na radio e en Internet se é posible”, asegurou.
Wood estableceu un paralelismo diferenciador entre RTVE e a BBC á hora de falar da confianza que a cidadanía ten o medio público, xa que asegurou que “a audiencia sempre, ou case sempre, está do noso lado na BBC, a diferenza do que pasa aquí en España con RTVE”. “Sentímonos apoiados na nosa labor informativa, educativa e de entretemento polas nosas audiencias”, indicou o correspondente australiano.Á hora de afrontar o futuro, Wood asegurou que a BBC conta con certos puntos ao seu favor. Por unha banda contan cun Estatuto onde se define
claramente o seu cometido, a esencia de servizo público mailos obxectivos a acadar. Por outra banda, Wood asegurou que na BBC “existe unha cultura de servizo público e de independencia política que permite traballar dun xeito cómodo”. Ademais, outro factor que lle permitirá á cadea británica afrontar o futuro máis inmediato é a alta porcentaxe dos seus presupostos que procede do financiamento público (un 85%), feito este que lle permite á cadea experimentar na programación e avanzar na satisfacción das necesidades que as audiencias británicas
manifestan: novas ideas, noticias de calidade, programas educativos para todas as audiencias, máis deportes e, por último, melloras nos servizos relativos ás rexións e provincias que compoñen o Reino Unido.
“A reforma proposta para RTVE non acaba de repercutir nos contidos, o campo onde se deben obter resultados”, Enrique Bustamante. O segundo en tomar a palabra no derradeiro día do curso foi o catedrático de Comunicación Audiovisual da Univrersidade Complutense de Madrid Enrique Bustamante. Coa comunicación titulada La reforma de RTVE. Lecciones para afrontar nuevos desafíos, o profesor da universidade madrileña fixo un percorrido pola historia da televisión en España. Así, presentou un medio autoritario empregado coma arma de guerra durante o franquismo, que se caracterizaba por emitir produtos de ficción procedentes do EUA confrontándoo coa RTVE da democracia, que coa entrada en vigor do Estatuto do 80’ se converteu nun ente gubernamentalizado, con subvención mínima (5%) e cun endebedamento masivo (6.500 millóns de euros no ano 2004).
Así, e coa historia como marco referencial, Bustamante describiu o sistema televisivo en tempos presentes (1990-2004) coma “oligolpolístico coa marca das cadeas privadas, sumido nun monopolio no campo da Televisión Dixital por Satélite (Digital Plus) e no campo da Televisión por Cable (ONO e AUNA), ao tempo que se observa un claro fracaso da TDT”.
Unha vez que trazou un mapa histórico do marco televisivo español e da RTVE, Bustamante centrou a súa intervención na reforma da Corporación de RTVE que aborda a lei do 2006 que considera “histórica” aínda que incompleta, xa que carece de “medidas para controlar a televisión privada, non contempla cuestións relativas á limitación da publicidade e mantén paralizada a lei do audiovisual, entre outras faltas”. O catedrático da UCM amosouse pesimista ante esta situación e afirmou que aínda que “histórica”, esta reforma non suporá a “adaptación total de RTVE á situación presente e ao futuro que se augura no sector e na sociedade”, entre outras cousas porque a reforma non ten unha “traduccion directa” nos contidos, campo sobre ao que “con maior énfase debería chegar”, compartindo visión con Danny Wood sobre a importancia dos contidos no panorama comunicativo.
“Os cambios tecnolóxicos, sociais e as modificacións de hábitos que estes implican definirán a comunicación audiovisual dixital”, Joan Majó
A sesión da mañá foi pechada por Joan Majó, ex ministro de industria, consultor e experto europeo en xestión audiovisual e de telecomunicacións e ex director xeral da Corporació Catalana de Radio y Televisió que coa intervención titulada Nuevos modelos de alternativas para la comunicación audiovisual digital tratou os factores que condicionarán o futuro da comunicación audiovisual dixital.
“Os cambios tecnolóxicos e as mudanzas que estes provocan nos hábitos e usos sociais son un factor determinante na configuración do futuro do ecosistema audiovisual dixital”, afirmou Majó.
A dixitalización, o paso do cabo á fibra óptica, o troco do tubo catódico pola pantalla plana ou a eliminación do debate entre a transmisión por cabo ou por ondas estruturarán en boa medida o ámbito do audiovisual. Ademais, hai que contar cos vectores que definirán os usos sociais do futuro, onde o receptor tradicional pasivo pode converterse nun emisor dialogante ao tempo que os procesos de converxencia nos usos profesionais farán dos próximos lustros momentos decisivos para o sector da comunicación audiovisual dixital.
“O xornalismo tende a converterse nun impostor ao perder as sás características esenciais”, Josep Luís Gómez Mompart
Josep Lluis Gómez Mompart, catedrático de Xornalismo da Universidade de Valencia, foi o encargado de abrir a sesión de tarde coa comunicación Modelos periodísticos para los medios públicos, onde repasou a tipoloxía da programación informativa na televisión dende o punto de vista xornalístico e as tendencias xornalísticas nos últimos lustros nos medios de comunicación públicos.
Así, as señas de identidade dos medios públicos no que respecta aos modelos xornalísticos que empregan pódese observar unha influencia desmedida dos diferentes poderes –político, social, cultural, económico…- e das informacións institucionais, ademais dunha clara espectacularización temática, unha trivialización informativa e un exceso na práctica do xornalismo de declaracións.
“A situación actual pódese ver coma unha tendencia á impostura xornalística”, afirmou con rotundidade Gómez Mompart. Isto é así porque “o que se fai na actualidade non é xornalismo, tan só o parece”, ao tempo que “desinforma” e rouba protagonismo aos cidadáns para entregarllo aos que o catedrático da UV denomina “traficantes do sentido”, que petencen aos diversos poderes e saben como influir nos medios. Entre as causas
desta situación pódese citar o oligopolio mediático, a dependencia dos grupos de medios dos poderes políticos e económicos, o éxito da verosimilitude fronte á obxectividade e á verdade e a obsesión pola exclusiva, entre outras.
Entre a necesidade dun modelo de televión pública e a súa xestión e financiamento
As últimas intervencións do encontro foron as do catedrático de Comunicación Audiovisual da Universidade Autónoma de Barcelona Emilio Prado e a do Catedrático de Comunicación Audiovisual da Universidade do País Vasco Juan Carlos Miguel de Bustos.
Emilio Prado analizou a conveniencia dunha estrutura modélica en relación á televisión pública na súa comunicación titulada Necesidad de un nuevo modelo de TV pública. Líneas de actuación, namentras que pola súa parte, Juan Carlos Miguel de Bustos tratou a xestión e o financiamento dos proxectos na súa intervención baixo o título Propuestas para un modelo de financiación y gestión.
Durante estas sesións, unha trintena de estudantes puideron compartir cos académicos e profesionais os diversos puntos de vista sobre os medios de comunicación públicos, tanto desde a súa xestión, coma desde a óptica dos obxectivos e rendablidade social e económica.
