O Subdirector de El País, José Manuel Calvo comezou a súa intervención con esta afirmación tan galega. Ante a converxencia mediática, Calvo aposta por aproximar fisicamente os xornalistas da edición dixital á redacción da edición a modo de proba (un xornalista da edición on-line na redacción de local, 3 na de deportes…). Desta proximidiade física xorde diferentes tipos de colaboración, sendo a máis importante a de actualización de temas por parte do redactor que escribe para o formato papel. O xornalista dixital apórtalle unha visión actual dos temas que xorden ao longo do día e permítelle escribir máis informado e situado no contexto da actualidade.

Porén, El País non está a apostar de xeito decidido pola integración física total das redaccións tradicional e dixital polo momento xa que, como di o seu subdirector, non se pode dicir que exista algún modelo de converxencia de medios e integración física de redaccións que acadara certo éxito empresarial. Ademais, Calvo non cre que integrar por decreto sexa a mellor solución á disxuntiva actual, xa que por unha banda crean reticencias e resistencia entre os xornalistas da edición impresa ante a chegada dos piratas dixitais (aos que en moitos casos ven como expertos no xornalismo exercido no formato que os xubilará) e, pola outra, tamén pode afogar as posibilidades do dixital nas estrututras clásicas e non adecuadas ao novo formato das redaccións tradicionais.

José Manuel Calvo, nun contexto de converxencia coma o que envolve na actualidade aos medios de comunicación, e ante o receso que están a experimentar os xornais impresos fronte aos cibermedios, aposta pola calidade da formación dos xornalistas e polos criterios xornalísticos propios dos medios tradicionais que fixeron deles modelos de referencia para conseguir superar con boa nota os exames aos que someten as audiencias e a propia profesións aos medios de comunicación.   

 

A Directora Xeral de Zeta Dixital considera que na actualidade o consumo de información está a cambiar o panorama mediático. Hoxe en día, existe un bo número de cabeceiras en formato papel que se regalan e a inmediatez, xunto coa personalización dos contidos, mandan no acceso á información por parte das audiencias. 

 

Para Gómez Borreo, os grupos de medios deben traballar nos seus punto fortes (a forza de marca adquirida a través dos anos e a confianza que as audiencias teñen nos seus contidos, por exemplo) para combatir aquelas cuestións que están a poñer en perigo a subsistencia dos formatos tradicionais (a discusión sobre como afrontar a converxencia está a facer que se descuide o negocio, o temor á desaparición do papel e o xornalismo cidadá están a poñer nerviosos aos medios tradicionais…). Pero, cales son as ferramentas que os medios deben empregar para esta loita na que se están a ver envoltos? A inversión en tecnoloxías e en formación e contratación de xornalistas que estean preparados para o traballo con novas linguaxes multimedia e en formatos dixitais. 

 

Os grupos deben adaptar os seus medios aos tempos que corren mediante o traballo coa linguaxe multimedia e cos novos formatos, a través da formación de profesionais que sexan conscientes da importancia de traballar con rutinas e destrezas diferentes para medios distintos e tendo sempre como referente que a situación mediática actual ofrece unha oportunidade de negocio cada día maior (aínda que os lectores dos medios impresos se reducen, as audiencias dos medios dixitais seguen a medrar), que os ingresos por publicidade no sector seguen a subir e que, invertindo en tecnoloxías e profesionais perparados, os medios teñen o presente e o futuro asegurado. 

Roberto de Celis, Director de Internet de ABC-Vocento, abordou cunha visión pragmática o fenómeno da converxencia nos medios de comunicación. Segundo o xornalista vasco, non existe un modelo de converxencia que lle sexa útil a calquera medio de comunicación para tratar de librar a súa guerra particular na catársis na que está sumida a prensa na actualidade.

Para o responsable de Vocento a clave nos procesos de converxencia está na colaboración entre os xornalsitas dos diferents ámbitos (prensa impresa, radio, televisión e on-line) e na formación destes nas novas tecnoloxías, que aportan os soporte necesario para traballar.

Finalmente, Roberto de Celis advertiu do perigo ao que se enfrontan os medios on-line: a multiplicación ata o infinito da súa competencia, xa que non só compiten con outros medios de comunicación, senón tamén con blogs persoais, páxinas privadas…Para superar estes retos, o xornalista vasco reitera a importancia da colaboración entre profesionais de diferentes áreas e da formación de xornalistas no emprego das novas tecnoloxías.

As V Jornadas sobre Prensa y Nuevas Tecnologías, celebradas na Coruña o pasado xoves 19 trataron temas tan de actualidade para o mundo da comunicación coma as multiplataformas e a prensa de bolsillo, os widgets, as tecnoloxías wap e Internet.

A relación destes novos e innovadores elementos coa prensa foi a pedra alicerce en torno á que xiraron as intervencións dos ponentes, que abordaron con entusiasmo a situación actual dos medios e debatiron sobre os procesos de converxencia e integración aos que se están a someter moitos grupos de comunicación.

A partir deste momento, publicaremos posts cos temas máis destacados que se trataron nas xornadas organizadas pola Asociación de Editores de Diarios Españoles (AEDE) para dar unha visión global do panorma que definiron os expertos que participaron nas conferencias.

O programa Shaping the future of the Newspaper da Asociación Mundial de Editores de Periódicos produciu en marzo un interesante informe: The value of news content (aquí pódese descargar o resumo executivo). “O hipercompetitivo escenario de medios e un mercado conducido polo consumidor están a crear unha oportunidade para que as compañías de xornais maximicen a Cadea de Valor do contido para ser máis eficiente e obteña beneficio”, advirten os redactores. O informe contén algunhas recomendacións ben interesantes sobre o escenario actual: están moi orientadas ás grandes compañías de comunicación pero teñen reflexións interesantes tamén en pequenas e medianas empresas e medios, especialmente no caso de pequenos ecosistemas mediáticos nos que as institucións públicas teñen un importante peso comunicativo. Vin tres ideas suxestivas:

1. Novo ecosistema de medios, e a capa básica de información

O máis interesante do informe é as advertencias que fai nas transformacións do Ecosistema de Medios. No novo ecosistema, hai un fluxo de información e contidos xeral, mil veces replicado en todo tipo de plataformas e que usuario topa continuamente e sen dificultade. É a “commoditized information“, a materia prima de alto consumo e alta dispoñibilidade. No novo contexto de Internet esta capa está asegurada por múltiples puntos e os medios que aspirasen a incrementar a súa cadea de valor deberan dala, principalmente, por suposta e asumir que carece, practicamente, de valor de mercado e retorno económico. É dicir, toda a maraña de notas de prensa, notas de axencia, comunicados oficiais e titulares replicados ao longo dos medios.

A diferencia, para o informe, está noutro tipo de información especializada no usuario final. Se no modelo anterior o “xuízo das noticias”, a súa avaliación e estimación por parte dos profesionais do xornalismo, conducía o desenvolvemento do contido, no novo modelo este papel descende, e é o enfoque na audiencia o que orienta a produción de contido.

A plasmación é bastante máis operativa, e baséase nunha maior especialización e diferenciación nun contexto de réplicas case instantáneas de determinados contextos informativos. Segundo o informe, é preciso achegarse máis ao concepto de información personalmente relevante. Por suposto, traballar nun cibermedio con conceptos persoais require unha reestruturación moi delicada da arquitectura da información do sitio e do xeito no que traballan os xornalistas.

2. Valores, lealdade e percepción de cibermedios alén do consumo de contidos

O informe ademáis inclúe referencias a unha investigación levada a cabo por The Readership Institute da Universidade de Northwestern na que se busca saber que é o que traslada o cibermedio alén da propia satisfacción da lectura do seu contido, é dicir, que experimenta o usuario que acude fielmente a unha cabeceira. Entre as respostas, os investigadores identificaron varios temas recurrentes:

  • O sitio tócame e expande a miña visión
  • Conéctame con outros
  • Paga a pena gardalo e compartilo
  • Faime máis smarter (listo, espabilado)
  • Entretenme e absórbeme
  • Está adaptado a min

3. Consolidación de novos formatos, posibilidades e conceptos nos cibermedios máis destacados:

Segundo un informe de The Bivings Group, determinados conceptos e formatos están a consolidarse nos cibermedios, comezando a formar un estándar que achega unha radiografía moi valiosa da estrutura dos cibermedios actuais:

Manuel Gago

Moodstream is a new tool which creators define as a utility to generate inspiration. His conception like online tool  is not very different from other experiences that we know in that from a database in which audio-visual contents are stored by tags, they are recovered generating more or less attractive or curious presentations. The interesting thing of Moodstream is the way used to reach users. Not being far in conception from other experiences selled as devices of easing online, Moodstream presumes to be a useful tool to generate inspiration, an inspiration that will take us for unexpected ways. Undoubtedly the new thing is the way in which its creators have present it to the public.

mood.jpg

A msnbc vén de lanzar Spectra, unha ferramenta construída en Flash que permite aos usuarios redefinir o concepto de “ver información” grazas á posibilidade que dá de construír un contorno orbital tridimensional. O Spectra permite aos usuarios configurar o contorno informativo a través de múltiples canles que aportan información temática, ás que se pode acceder a través dos titulares e imaxes que acompañan a cada unha das etiquetas que se moven na órbita definida polo usuario. É esta unha interesante experiencia na busca de novos formatos informativos.

Reseña do libro:

Periodismo de sucesos
Montse Quesada
Editorial Síntesis, 2007

A información sobre sucesos ocupa unha importante parte do menú informativo dos medios impresos, dos audiovisuais e dos cibermedios. As novas sobre sucesos violentos, sobre accidentes ou sobre catástrofes son protagonistas a diario na práctica totalidade dos medios de comunicación. Trátase dunha información demandada polos usuarios, moi seguida por diferentes segmentos de cidadáns en todos os soportes e cunhas mensaxes cargadas de impacto emocional. Estamos, pois, diante dunha modalidade de xornalismo que inflúe na opinión pública e, polo tanto, sobre o que hai un especial seguimento dos expertos para tentar melloralo, principalmente porque manexa cuestións tan delicadas como a dignidade, a intimidade, e a inocencia ou culpabilidade de persoas.

Os sucesos, que espertan interese pola ruptura coa normalidade que implican, poden tratarse cuns criterios profesionais de responsabilidade ou con certas frivolidades que, con certa frecuencia, vemos nalgúns medios de comunicación. Non hai dúbida que resulta fácil facer amarélesmo non só con este tipo de información, senón cos máis variados temas. Pero non é menos certo que o sensacionalismo que invade os territorios do xornalismo considerado serio fai estragos moitas veces cos sucesos como bandeira.

Nin que dicir ten que polas características da información que se trata dispoñemos, desde a segunda metade do século XX, dunha serie de preceptos e convencións que deben seguirse sempre que se busque ofrecer calidade informativa. Quizá por iso tamén hai que introducir actualizacións para afrontar a complexidade actual de calquera información. Algunhas ofrécenolas Montse Quesada no seu último libro, no que analiza moitas informacións publicadas e diferente cabeceiras e no que se ofrecen consellos para axudar aos xornalistas a tratar os sucesos con rigor e con honestidade profesional.

Neste libro para xornalistas e para futuros profesionais da comunicación, Quesada defende a vía da especialización como camiño para mellorar a información de sucesos. Sostén que para utilizar unha metodoloxía axeitada, o xornalista de sucesos precisa formación sobre os seguintes ámbitos: a criminoloxía, as Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, a Administración de Xustiza, o Dereito penal e procesal, e a psicoloxía e psiquiatría forenses. E propón un conxunto de técnicas específicas que garanten a calidade da mensaxe final.

O resultado do traballo de Montse Quesada é un manual moi útil para profesionais porque suxire novas vías para buscar información e para ofrecer contidos diferenciados e solventes. Estamos, pois, diante dun libro que chama a atención sobre o fácil que é facer sucesos con acentos sensacionalistas e ofrece fórmulas para que esta información, que ten tanta demanda nalgúns sectores cidadáns, responda aos principios básicos da calidade informativa.

Recentemente veñen de publicarse os novos informes da WAN elaborados no contexto do seu programa chamado Modelar el futuro del periódico. Por unha banda pódense consultar datos e interpretacións destes sobre a evolución dos medios dixitais de setenta compañías mundiais no “2008 World Digital Media Trends” e, por outra banda, o “Scenario Planning for Newspaper Companies” examina como os xornais poden valerse dun proceso de planificación de escenarios co obxectivo de anticipar os cambios nas forzas do mercado, a competencia, a audiencia e as novas tecnoloxías, contribuíndo a evitar así as posibles dificultades que puideran xurdir.

O punto de partida destes informes é o feito observable de que nos últimos anos a industria dos medios de comunicación ten sufrido un gran número de cambios a distintos niveis. Por unha banda, internos, no que fai referencia á construcción do discurso mediático e, por outra banda, déronse importantes cambios externos, coma o da dinámica do comportamento do usuario/lector.

Neste contexto, os medios on-line emerxen coma un novo ámbito do xornalismo e os editores traballan tendo en conta os escenarios que definen a industria mediática hoxe en día: estase a observar unha preocupante recesión no consumo de medios impresos por parte dos lectores ademais dun desinterés da industria publicitaria polo sector, pero ao mesmo temo, tamén se comproba que as oportunidades ofrecidas polas plataformas emerxentes (on-line ou telefonía móbil) son vías de negocio a explotar.

Em um congresso dominado pela preocupação com a participação da audiência e o futuro do Jornalismo, a mesa sobre Periodismo Ciudadano, ou Jornalismo Cidadão, no III Congreso Internacional de Periodismo en La Red , que aconteceu na Universidad Complutense de Madrid nos dias 23 e 24 de abril, era uma das mais aguardadas e contou com o criador do mais novo projeto de jornalismo independente (como ele próprio define) na Espanha, o site colaborativo Soitu.es. Gumersindo Lafuente, ex-diretor do El Mundo online, que alçou o site ao posto de um dos mais bem sucedidos da Europa, iniciou e dirige o projeto há um ano, mas não esclareceu uma das principais dúvidas do público: a linha editorial do projeto.
“Estamos tentando mudar o rigor do jornalismo tradicional com uma redação composta de jovens, estudantes, e pessoas mais experientes, como eu”, disse. Por “rigor do jornalismo tradicional” entende-se a dificuldade dos meios em compartilhar seu protagonismo e em entender as novas regras da indústria da informação. Lafuente alfinetou as TVs públicas, “que fazem propaganda do governo com dinheiro público, o que deveria ser criticado permanentemente pelos jornalistas e estudantes, mas ninguém fala nada. Estamos permitindo que nosso ofício seja pervertido. Mas nos meios digitais, com um pouco de talento, pode-se publicar informação de forma mais indepentende”, acredita.

O modelo de colaboração do Soitu prevê o cadastro do usuário para mandar notícias e pagamento de 20 euros se esta for publicada na home. Os dezoito jornalistas diretamente envolvidos na edição podem promover o usuário a “superusuário” e deixá-lo subir fotos, vídeos e classificar seus textos com tags, para que apareçam nas seções temáticas e homes. Além disso, o colaborador pode manter seu próprio blog e publicar os posts na home do site. O projeto ainda não é rentável, e Gumersindo imagina que em dois anos e meio ele poderá ser, se tiver um determinado número de audiência com perfil interessante para a publicidade. “Se não conseguir isso, o site deve ter utilidade, e não dependerá só da quantidade de audiência mas de suas qualificações”, avalia.

Geralmente um site de informação associado a uma marca já conhecida em papel traz resultados de audiência mais rapidamente, mas não é essa a intenção de Gumersindo. “Preferimos renunciar a isso e ter um jornalismo independente”, insiste. E dá um conselho aos estudantes: “comece a explorar os blogs, tens que utilizar a ferramenta e o talendo para fazer com que te leiam”.

Por: Daniela Osvald Ramos

Leia nos próximos posts:
>>José Cervera, blogueiro do 20 minutos diz que “sem produto não há Jornalismo”
>> Convergência de mídias?

Mais:
Espanha discute webjornalismo: Na abertura do congresso, Jean-François Fogel diz que “os jornalistas precisam responder à demanda da audiência”. Leia também as Competências do jornalista na era digital, com as dicas de José Luis Orihuela

- Next »